Vogels en papegaaien zijn indrukwekkende dieren. Maar waar veel huisdierliefhebbers zich niet van bewust zijn, is dat deze dieren heel veel zorg en aandacht nodig hebben om gezond en gelukkig te blijven.
Met hun prachtige uiterlijk zijn vogels en papegaaien aantrekkelijke dieren om te houden. Ze vragen echter meer dan alleen een kooi en wat voer. Zo moeten ze bijvoorbeeld worden opgevoed en gesocialiseerd, iets waar je een aantal uur per dag aan kwijt bent. Vogels vormen een diverse groep; iedere soort heeft andere behoeftes voor onder andere voeding en leefomgeving. De informatie op deze pagina geeft slechts een algemeen beeld. Lees je daarom goed in voordat je vogels aanschaft en/of benader een professional.
Overweeg je vogels of papegaaien te adopteren? We informeren je graag over het gedrag van vogels, verzorgingstips en nog veel meer. Klik op het onderwerp waar je meer over wilt weten.
Direct naar:
Veel vogels belanden in opvangcentra doordat mensen onvoldoende weten over het houden van vogels en papegaaien. Een vogel in huis kost veel tijd, geld en energie, iets waar veel mensen zich in vergissen. Ook wordt het natuurlijk gedrag van de dieren weleens als problematisch ervaren. Andere afstandsredenen hebben onder te maken met zwangerschap, een relatiebreuk of nieuwe relatie. Ook komt het geregeld voor dat het baasje overlijdt en de erfgenamen de vogel(s) niet over willen nemen.
Het is belangrijk om te overwegen vogels uit een opvang te adopteren, omdat ze op een tweede kans krijgen en mogelijk een partner vinden om mee samen te leven.
Mocht je ervoor kiezen om een vogel buiten het asiel te halen, let er dan goed op dat je een gezond dier koopt. De volgende aandachtspunten helpen je op weg.
Gezondheid
Gedrag
Als een vogel gezond is, is hij alert en actief. Hoe reageert hij op de benadering van mensen? Is hij angstig en gespannen of is hij nieuwsgierig en laat hij zich benaderen? Let ook op hoe je de vogel benadert. Veel papegaaien vinden het bedreigend als je direct op hen afstapt en naar hen staart.
Als het om een jonge vogel gaat is het aan te raden ook op de ouders te letten, indien mogelijk. Zij kunnen bepaald gedrag doorgeven aan hun jongen of hun jongen kopiëren het gedrag van de ouders.
Leeftijd
Er zijn verschillende leeftijdsindicatoren. Zo hebben jonge vogels en papegaaien vaak donkerdere ogen dan oudere soortgenoten. Bij sommige vogelsoorten zijn de veren doffer bij jongere dieren. Jonge grasparkieten hebben een blekere neusdop en donkere ogen zónder de witte rand die volwassen grasparkieten hebben. Bij grotere papegaaien kan het anderhalf jaar duren voordat de dieren een volwassen uiterlijk hebben.
Ook met behulp van een pootring kun je de leeftijd achterhalen. Bij jonge vogels is het belangrijk dat ze een gesloten pootring hebben, want dit betekent dat ze in gevangenschap zijn gekweekt. Het is verboden om papegaaien uit het wild te exporteren.
CITES
Er zijn vogelsoorten, waaronder veel papegaaien, die in bijlage 1 van CITES staan. CITES is een internationale overeenkomst over de handel in bedreigde dier- en plantensoorten. Vogels die in bijlage 1 staan, vereisen aanvullende administratie en een EU-certificaat.
Handopfok betekent dat papegaaiachtigen met de hand worden grootgebracht. Handopfok is, uitzonderingen daargelaten, al bijna tien jaar verboden. Toch gebeurt het nog regelmatig met de verkeerde motieven. Een voortijdig van zijn ouders gescheiden vogel zou namelijk sneller en beter tam te maken zijn en kan dan eerder worden verkocht. En meerdere legsels per jaar levert kwekers bovendien meer geld op. De gevolgen voor de dieren zijn echter groot, zoals verbrandingen aan hun krop (holte waarin voedsel wordt opgeslagen) door te heet voer. Zonder ervaring kun je te veel voeren, te weinig, te warm, te koud of pap van een onjuiste dikte geven. Zo kan het voedsel per ongeluk in de luchtpijp terechtkomen met verstikking of ziekten als gevolg. Ook kan de vogel door het gebrek aan sociale opvoeding gestoord gedrag laten zien. Denk hierbij aan agressie, verenplukken, zelfmutilatie (zelfbeschadiging), overmatig schreeuwen en niet zelfstandig kunnen eten. Bij het volwassen worden stapelen de klachten zich op, omdat de vogel psychisch gehandicapt is door de focus op de mens in plaats van op soortgenoten.
Vogels zijn fantastische, slimme dieren die veel aandacht en tijd van het baasje nodig hebben. Als je niet genoeg aandacht kunt geven aan een vogel die nog jarenlang bij je zal zijn, en je niet goed op de hoogte bent van wat het dier nodig heeft om gelukkig en gezond te blijven, haal je je een hoop problemen op de hals waarvan de vogel uiteindelijk het slachtoffer is. Ons advies: denk heel goed na voordat je zo’n verbinding aangaat en laat je goed informeren. Leer ook de lichaamstaal van vogels begrijpen (o.a. vleugels, staart, houding). En besluit je vogels te nemen, neem er dan minimaal twee.
De huisvesting is uitermate belangrijk. Is deze bijvoorbeeld te krap en kunnen de vogels zich niet vrij bewegen, dan kan dit tot stress en een slechte conditie leiden. Of het nu om een kooi of volière gaat, binnen of buiten, elk basisverblijf moet aan bepaalde voorwaarden voldoen.
Helaas is het productaanbod van dierenspeciaalzaken niet altijd optimaal. Bovendien heeft elke vogelsoort andere behoeften. Verdiep je daarom van tevoren goed in de benodigdheden voor een juiste huisvesting.
De meeste vogels die als huisdier worden gehouden, komen uit landen waar het warmer is dan in Nederland. Soorten uit droge, woestijnachtige gebieden hebben behoefte aan een lage luchtvochtigheid terwijl andere soorten uit het tropisch regenwoud komen en juist een hoge luchtvochtigheid nodig hebben. Zowel het vochtige Nederlandse klimaat als de droge lucht van de verwarming kunnen schadelijk zijn voor vogels.
Een ander aandachtspunt is de locatie van het verblijf. Vogels hebben behoefte aan een plek waar ze zich kunnen afzonderen en waar ze kunnen rusten. Op een plek met te veel licht of geluid komen de dieren niet tot rust. Houd daarnaast rekening met het klimaat bij het kiezen van de locatie, bijvoorbeeld kou via een deur of raam, warmte van de zon en (de droge lucht van) de verwarming. Zet de kooi niet in de keuken vanwege de giftige dampen van bijvoorbeeld teflon anti-aanbaklagen. Vermijd ook giftige dampen van bijvoorbeeld sigaretten, geurkaarsen en gourmet.
Veel vogels die in huis gehouden worden, hebben gezondheidsproblemen. Denk hierbij aan luchtwegproblemen, vitamine D-tekort en infecties (o.a. schimmels en bacteriën). Deze problemen ontstaan onder andere door verkeerde voeding, huisvesting en verzorging. Dit leidt bovendien tot ouderdomskwaaltjes die relatief vaak voorkomen bij jonge vogels. Lees hieronder onze verzorgingstips voor een gezonde vogel.
Alle vogels hebben behoefte aan sociaal contact met soortgenoten, beweging(svrijheid), verrijking en aandacht, deels vanwege hun intelligentie. Ze moeten sociaal gedrag kunnen vertonen. Ook van zijn baasje heeft de vogel veel aandacht en tijd nodig. Hoeveel aandacht en tijd verschilt per vogelsoort. Aldus Erik Bruining van Vogelopvang Midden-Nederland gaat het bij sommige soorten om zo'n tien uur per dag. Te weinig aandacht leidt tot serieuze problemen zoals veren pikken, stereotiep gedrag en schreeuwen. Naast goede huisvesting hebben de meeste vogels ruimte buiten de kooi nodig om te kunnen, vliegen, ontdekken en/of slopen. Spelletjes en training zijn belangrijker dan uitgebreid fysiek contact, want vogels zijn geen knuffel- of aaidieren. Knuffelen kan zelfs ongewenste reacties uitlokken. Een kriebel op het koppie is voldoende. Vogels die alleen worden gehouden, kunnen zich erg eenzaam voelen. We adviseren daarom om minimaal twee vogels te houden.
In de behoeften van vogels en papegaaien wordt helaas vaak niet voldaan, wat tot welzijnsproblemen leidt (zowel fysiek als mentaal). Lees je daarom goed in en laat je informeren door een deskundige. Ook adviseren we om een gedragscursus of -training te volgen.
Het beste is om speciaal voor de vogelsoort geschikte voeding in de vorm van pellets of korrels te geven. Hiermee vermijd je dat je vogel alleen de lekkere dingen opeet en daardoor niet alle voedingsstoffen binnenkrijgt die hij nodig heeft. Zorg in ieder geval voor een veelzijdig en gebalanceerd aanbod. Je vogel moet voldoende mineralen, vitamines en aminozuren binnenkrijgen zodat er geen tekort ontstaan. Te veel vet – energie – kan tot overgewicht leiden. Het is daarnaast aan te raden de droge voeding aan te vullen met vers fruit en verse groenten. Helaas is er van veel vogelsoorten niet goed bekend wat ze precies nodig hebben, maar door te variëren met groente en fruit kan een veelzijdig dieet worden geboden om tekorten zoveel mogelijk te voorkomen. Een gespecialiseerde dierenarts kan helpen om een zo gevarieerd mogelijk dieet samen te stellen.
Zorg ervoor dat je weet welke voedingsmiddelen veilig zijn voor vogels en welke vermeden moeten worden om gezondheidsproblemen te voorkomen. Vogels kunnen de meeste soorten groenten en fruit prima eten, maar in sommige gevallen moet worden opgepast met de pitten en zaden. Verder is het belangrijk dat de vogel geen voeding krijgt die voor mensen is bedoeld. Dit bevat vaak te veel zout, vet en andere stoffen die niet goed of zelfs giftig zijn voor vogels.
Hoeveel eten een vogel nodig heeft is afhankelijk van meerdere factoren, zoals het soort, de lichaamsgrootte en mate van bewegen. Ook kan het uitmaken of de vogel binnen of buiten verblijft. Een vogel in een buitenvolière zal in de winter meer energie verbruiken dan een binnenvogel.
Het is niet mogelijk om vogels te castreren of steriliseren. Het is dus belangrijk om goed op de hoogte te zijn en advies in te winnen over het voortplantingsgedrag van de vogelsoort die je wilt aanschaffen. Vogels leggen in de meeste gevallen uitsluitend eieren wanneer de omstandigheden precies goed zijn. Door ervoor te zorgen dat de omstandigheden niet optimaal zijn voor het leggen van eieren, kan de kans hierop worden verkleind. Bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat er geen broedmogelijkheden, zoals nestkastjes, zijn en voldoende nachtrust in volledige duisternis te bieden. Voor aanvullend advies kun je het best een vogeldierenarts raadplegen.
Als de vogel toch eieren heeft gelegd, is het niet aan te raden deze gelijk weg te halen, omdat de vogel dan geprikkeld wordt om nog meer eieren te leggen. Deze kunnen overigens ook onbevrucht zijn, dus de afwezigheid van een mannetje is geen garantie dat er geen eieren gelegd kunnen worden. Eieren leggen kost heel veel energie en voedingsstoffen. Vogels kunnen hierdoor in legnood komen, waarbij er onvoldoende calcium is om het ei af te maken en het vast komt te zitten. Dit is erg gevaarlijk en kan dodelijk zijn. Ook hierbij geldt: ga naar een vogeldierenarts als je je zorgen maakt of advies nodig hebt.
Voor meer informatie over het houden en verzorgen van vogels kun je op de website van het LICG kijken en informatie inwinnen bij een dierenarts die gespecialiseerd is in vogels.
Veel vogels belanden in opvangcentra doordat mensen onvoldoende weten over het houden van vogels en papegaaien. Geef een asieldier een tweede kans.